Đơn vị “mã lực” có liên quan tới ngựa kéo thật không?

01/04/2010 · 0 comments - 5,274 views

in Máy móc,Sinh vật

Thuật ngữ “mã lực” (horsepower) ra đời cùng với sự phát triển của động cơ hơi nước. Không phải đợi tới tận khi James Watt hoàn chỉnh động cơ này mà ngay từ lúc nó bắt đầu ra đời trước đó một thế kỷ, Thomas Savery đã sử dụng thuật ngữ “mã lực” để chỉ ra sức mạnh của động cơ này có thể thay thế được bao nhiêu con ngựa.

'Horse power' by Zadok Ben-David (2003)

Trong khoảng thời gian kể từ lúc Thomas Savery phát minh ra máy hơi nước cho tới khi James Watt hoàn chỉnh nó, “mã lực” là một đơn vị đo đếm rất chung chung và không có bất cứ chuẩn mực nào. Mỗi một kỹ sư thiết kế lại định nghĩa đơn vị này theo từng cách khác nhau. Watt đã chuẩn hóa lại đại lượng này là tính nó dựa trên sức kéo của một con ngựa có thể kéo được một khối lượng không đổi trong một khoảng thời gian và chiều dài không đổi (ví dụ nó có thể kéo cối xay quay được 144 lần/giờ). Mã lực cũng được tính theo đơn vị cùng tên với Watt và một mã lực = 746 Watt (Jul/s).

Nghe có vẻ rất vô cùng phải không bạn? Để so sánh thì sức người khỏe mạnh có thể tương đương với 0.1 mã lực. Tuy vậy vấn đề là có rất nhiều loại ngựa khác nhau và không phải con ngựa nào cũng kéo giống con ngựa nào nên trong suốt khoảng thời gian 200 năm sau khi Watt đưa máy hơi nước vào hoạt động, đơn vị này vẫn được sử dụng một cách lung tung, mỗi nơi hiểu một kiểu. Chí ít thì câu trả lời của chúng ta là để cho dễ hình dung thì đúng là đơn vị “mã lực” đã xuất phát từ việc so sánh khả năng lao động (kéo, đẩy…) của máy móc với ngựa.

(pix courtesy of Marie-ll – Under Creative Commons License) 

Previous post:

Next post: