Hà Nội đã từng có phiên bản của tượng Nữ thần tự do đặt tại Hồ Gươm?

09/11/2009 · 2 comments - 3,025 views

in Lịch sử,Người nổi tiếng,Xã hội

Tượng Nữ thần Tự do là một tác phẩm của người Pháp cao 46 mét, do nhà điêu khắc Bartholdi làm với sự giúp đỡ của kiến trúc sư Eiffel theo đơn đặt hàng của Chính phủ Pháp để gửi tặng Chính phủ Hoa Kỳ vào năm 1886 nhân dịp 100 năm cách mạng Mỹ. Bức tượng cao 46m, làm bằng bêtông cốt thép + đồng, rỗng ở bên trong, chia thành nhiều khối có thể tháo rời ra hoặc lắp ghép lại. Tượng được sơn màu xanh nhạt, tay cầm bó đuốc.

Lady Liberty

Sau khi tặng cho nước Mỹ thì Pháp giữ lại cho mình một phiên bản cao 11m được đặt tại sông Seine. Đồng thời cũng có một phiên bản khác nhỏ hơn cao 2.5m đưa sang triển lãm năm 1887 tại hội chợ Đấu xảo Hà Nội (nơi có Cung VHHN hiện nay). Triển lãm xong, pho tượng Thần Tự do này được tặng cho Hà Nội và được dựng tại vị trí vườn hoa Cửa Nam, sau một vài lần dịch chuyển.

Dịp quốc khánh nước Pháp 14/7/1890, chính phủ Bảo hộ muốn đặt tượng Pôn Be (Paul Bert) để kỷ niệm vị toàn quyền đầu tiên của nhà nước Bảo hộ, chết năm 1886 ở Hà Nội.

Người Pháp lấy chỗ của tượng Thần Tự do đặt tượng Pôn Be. Vậy là phải tìm một chỗ khác để đặt tượng Thần Tự do. Có ý kiến đề xuất là đặt ở chỗ ga xe điện Bờ Hồ trước đây, nay là đài phun nước trước nhà Thủy Tạ và đầu phố Hàng Đào.

Nhưng một kỹ sư Pháp là Daurelle đề nghị đặt ngay trên nóc Tháp Rùa mà người Pháp gọi là Ngôi đền nhỏ (Pagodon) hay Quy Sơn tháp (Tour de l’ile de la Tortue). Chi tiết này được viết rất rõ trong cuốn “Bắc Kỳ xưa” (Le Vieux Tonkin) của Calaude Bourrin, viết về xứ Bắc kỳ trong các giai đoạn từ 1890 đến 1894 (nhà in IDEO, H.1941, tr.48 – 49).

Lúc ấy báo chí Pháp thảo luận rất nhiều về vị trí đặt pho tượng này có nên đặt nó trên nóc Tháp Rùa không và nếu đặt thì tượng Tự do sẽ quay mặt về hướng nào? Cuối cùng thì tượng Tự do vẫn được đặt trên nóc Tháp Rùa, mặt quay về vườn hoa Paul Bert, tức quay về tượng Lý Thái Tổ bây giờ, và lưng quay về phía Nhà Thờ Lớn.

Hanoi - La Statue de la Liberté

Có 2 tấm hình trong cuốn sách “Bắc kỳ xưa” minh họa cho điều đó. Hình thứ nhất là toàn cảnh Hồ Gươm, nhìn từ phía tượng Pôn Be, cho thấy Tháp Rùa, trên có tượng Thần Tự do (ảnh này lấy từ báo L’Indépendance tonkinoise, số đặc biệt, ra tháng 7/1891).

Ảnh thứ hai là hình tượng Nữ Thần Tự do, do Césard vẽ, phía sau có Nhà Thờ Lớn, với ghi chú “Liberté sur le Pagodon du Petit – Lae à Hanoi” (tượng Tự do trên nóc Tháp Rùa ở Hà Nội).

Hình này được đăng trong báo La Vie Indochinoise, tháng 12/1896. Điều này cho thấy ít nhất tượng Tự do cũng đã nằm trên nóc Tháp Rùa trong 6 năm, từ 1891 đến 1896, trước khi được chuyển về Vườn hoa Cửa Nam và mang tên “Bà đầm xòe”.

Khi Nhật đảo chính lật đổ Pháp, bác sĩ, nhà yêu nước Trần Văn Lai được bổ nhiệm làm thị trưởng TP Hà Nội (sau này ông tiếp tục được cử làm phó chủ tịch UBND TP. Hà Nội). Khi vừa lên làm thị trưởng, để bỏ tàn tích xâm lược của thực dân Pháp, ông Trần Văn Lai đã quyết định giật đổ tất cả các tượng mà Pháp đã dựng ở Hà Nội, gồm: tượng Thống chế Foch, Jean Duquis (kẻ mở đầu xâm lược Hà Nội) và tất nhiên cả tượng bà “đầm xòe”…

Dù bị lật đổ nhưng tượng nữ thần tự do chỉ “mất hẳn” khi làng đúc đồng nổi tiếng Ngũ Xã có ý tưởng đúc một pho tượng phật Adiđa lớn nhất VN. Mua rồi quyên góp đồng ở khắp nơi, cuối cùng làng cũng xin được một khối đồng khá lớn, đó chính là tượng bà “đầm xòe”! Như vậy là hiện nay bức tượng nữ thần tự do đang nằm trong pho tượng phật Adiđà nặng 16 tấn, ngự trên tòa sen, gương mặt rạng ngời như cảm thông, luôn muốn cứu vớt những nỗi đau trần thế tại chùa của làng Ngũ Xã.

(pix of  jnpoulos – Under Creative Commons Licenses) 

  • ho anh tuan

    thank rất nhiều.bài này cung cấp hơi bị nhiều thông tin thú vị và có ích đấy.thank nhiều nha.

  • Floralchic18

    hey, bài viết gần đây của facts có ghi tượng Nữ thần Tự do ban đầu là màu nâu chứ ko phải là “sơn màu xanh nhạt”. tác giả sửa lại cho đồng bộ đi nhé!

Previous post:

Next post: